Wyjazd na południową stronę Tatr może wyglądać zupełnie inaczej niż weekend w Zakopanem: więcej tu rozległych dolin, wysokogórskich przełęczy i miejsc, do których wygodnie dociera się koleją lub kolejką linową. W tym przewodniku pokazuję, co naprawdę warto zobaczyć, jak dobrać trasę do kondycji, jak zaplanować dojazd z Podhala oraz na jakie ograniczenia sezonowe trzeba uważać. Słowackie Tatry są świetnym wyborem zarówno na spokojny dzień nad górskim jeziorem, jak i ambitną wyprawę z łańcuchami.
Najważniejsze informacje przed wyjazdem na południową stronę Tatr
- Najlepsza baza to okolice Szczyrbskiego Jeziora, Starego Smokowca i Tatrzańskiej Łomnicy.
- Łatwe trasy prowadzą między innymi nad Popradzki Staw, do Hrebienoka i wokół Szczyrbskiego Jeziora.
- Gerlach nie jest zwykłym szlakiem turystycznym i wymaga przejścia z uprawnionym przewodnikiem górskim.
- Sezonowe zamknięcia obejmują część wysokogórskich szlaków, zwykle od 1 listopada do 15 czerwca, ale dokładne zasady trzeba sprawdzić przed wyjazdem.
- Kolejki linowe ułatwiają dostęp do panoram, lecz ich działanie zależy od pogody, a bilety na najbardziej popularne przejazdy warto rezerwować wcześniej.
Gdzie zaczyna się słowacka część Tatr
Południowa strona Tatr obejmuje przede wszystkim Tatry Wysokie, Tatry Bielskie oraz fragment Tatr Zachodnich. Najbardziej znane miejscowości to Štrbské Pleso, Starý Smokovec, Tatranská Lomnica i Ždiar. To właśnie między nimi koncentruje się większość infrastruktury turystycznej, połączeń kolejowych, kolejek linowych i punktów wyjścia na szlaki.Różnica względem polskiej strony jest wyraźna już po pierwszym dniu. Po stronie słowackiej łatwiej zaplanować wycieczkę opartą na kolei zębatej, elektrycznej kolejce tatrzańskiej albo kolejce linowej, a doliny są często dłuższe i bardziej otwarte. Ja szczególnie cenię tę stronę za możliwość połączenia górskiej wędrówki z wygodnym transportem, co ma znaczenie przy wyjeździe rodzinnym albo krótkim pobycie.
Najwyższym szczytem całych Tatr jest Gerlachowski Szczyt o wysokości 2655 m n.p.m., ale nie oznacza to, że każdy turysta powinien planować jego zdobycie. Dla większości osób lepszym celem będą oznakowane szlaki na Krywań, Rysy, Małą Wysoką albo przełęcze z widokiem na najwyższe granitowe turnie.
Najciekawsze miejsca dla różnych typów wyjazdu
Szczyrbskie Jezioro dla spokojnego początku
Štrbské Pleso, czyli Szczyrbskie Jezioro, jest jednym z najwygodniejszych punktów startowych. Można tu zrobić krótki spacer wokół jeziora, ruszyć w stronę Popradzkiego Stawu albo zaplanować ambitniejsze wejście na Krywań lub Rysy. To dobre miejsce, jeśli chcę połączyć górski krajobraz z łatwym dostępem do restauracji, noclegów i transportu.
Trasa do Popradzkiego Stawu zajmuje zwykle około 1,5 godziny w jedną stronę, zależnie od tempa i wybranego wariantu. Podejście jest znacznie łatwiejsze niż wyprawa na wysokie przełęcze, ale po deszczu kamieniste odcinki mogą być śliskie. Przy schronisku można odpocząć, a bardziej wytrawni turyści mogą potraktować to miejsce jako etap przed wejściem na Rysy.
Stary Smokowiec i Hrebienok na pierwszy dzień
Ze Starego Smokowca można podejść pieszo albo wjechać kolejką terenową na Hrebienok. Stąd prowadzą trasy do wodospadów Zimnej Wody, Schroniska Rainerova oraz dalej do schronisk w Dolinie Małej i Wielkiej Zimnej Wody. Hrebienok jest jednym z najlepszych punktów dla początkujących, ponieważ można łatwo skrócić wycieczkę i wrócić tą samą drogą.
Nie traktowałbym jednak tego rejonu wyłącznie jako spacerowego. Dalsze odcinki szybko nabierają wysokogórskiego charakteru, a trasa przez przełęcze może wymagać obycia z ekspozycją i łańcuchami. Z mojego punktu widzenia najrozsądniejszy plan na pierwszy dzień to Hrebienok, wodospady i jedno ze schronisk, bez dokładania ambitnego celu za wszelką cenę.
Tatrzańska Łomnica dla panoramy i kolejek
Tatranská Lomnica przyciąga osoby, które chcą zobaczyć góry bez całodziennego podejścia. Kolejka prowadzi na Skalnaté pleso, a wyżej można dostać się w kierunku Łomnicy, zależnie od dostępności biletów i warunków atmosferycznych. Widok z górnej stacji jest imponujący, ale nie gwarantuje go sama rezerwacja, bo wiatr, chmury lub oblodzenie mogą zatrzymać kursy.
Warto zaplanować wariant awaryjny. Jeśli pogoda ograniczy wjazd, można przejść krótszą trasę wokół Łomnicy, pojechać do Starego Smokowca albo wybrać dolinę z trasą prowadzącą do schroniska. Taki zapasowy plan bardzo często decyduje o tym, czy deszczowy dzień będzie udany.
Przeczytaj również: Grześ w Tatrach - trasa, czas przejścia i trudność
Ždiar i Tatry Bielskie dla krajobrazu o innym charakterze
Okolice Ždiaru są dobrym wyborem dla osób, które szukają spokojniejszych widoków i charakterystycznych wapiennych grzbietów. W pobliżu znajduje się także Bachledka z drewnianą ścieżką w koronach drzew. To atrakcja bardziej rekreacyjna niż wysokogórska, ale dobrze sprawdza się przy rodzinnej wycieczce lub jako uzupełnienie dnia z krótszym szlakiem.
Nie należy jednak zakładać, że Tatry Bielskie są całkowicie łatwe. Niektóre podejścia są strome, a część tras bywa zamykana sezonowo. W tym rejonie szczególnie ważne jest sprawdzenie aktualnych komunikatów parku, ponieważ przebieg dostępnych szlaków może zmienić się szybciej, niż sugerują starsze przewodniki.
Jak dobrać trasę do kondycji i doświadczenia
Najczęstszy błąd polega na ocenianiu trasy wyłącznie po długości. W Tatrach dużo ważniejsze są różnica wysokości, ekspozycja, łańcuchy i możliwość odwrotu. Sześć kilometrów po wygodnej ścieżce może być łatwiejsze niż cztery kilometry prowadzące przez stromą przełęcz.
| Cel | Dla kogo | Orientacyjny czas | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| Hrebienok i wodospady Zimnej Wody | Początkujący, rodziny ze starszymi dziećmi | 2-4 godziny | Śliskie kamienie po deszczu, tłok w sezonie |
| Popradzki Staw | Osoby o podstawowej kondycji | 3-4 godziny tam i z powrotem | Zmiana pogody, dłuższy powrót przy zmęczeniu |
| Krywań | Doświadczeni turyści | 6-8 godzin | Długie podejście, kamienisty teren, brak łatwego skrótu |
| Rysy od strony słowackiej | Osoby z doświadczeniem wysokogórskim | 8-10 godzin | Łańcuchy, ekspozycja, duża różnica wysokości |
| Gerlachowski Szczyt | Turyści z przygotowaniem i przewodnikiem | 8-10 godzin | Brak zwykłego znakowanego szlaku, trudności techniczne i pogoda |
Na pierwszy wyjazd polecam wybrać jedną trasę łatwą i jedną średnią, zamiast od razu planować najwyższe szczyty. Jeżeli po dniu na szlaku zostaje zapas sił, można podnieść poprzeczkę następnego dnia. Zmiana planu nie jest porażką, tylko normalnym elementem rozsądnej turystyki górskiej.
Rysy od strony słowackiej są znacznie bardziej wymagające, niż może wynikać z popularności tego szczytu. Na trasie występują strome odcinki, łańcuchy i miejsca, w których trzeba zachować odstęp od innych osób. Gerlachowski Szczyt to jeszcze inna kategoria wyprawy, ponieważ wejście odbywa się z przewodnikiem górskim i poza standardową siecią znakowanych szlaków.
Jak zaplanować dojazd z Podhala
Z Zakopanego najłatwiej kierować się przez Łysą Polanę albo Jurgów, zależnie od wybranego rejonu. Na Štrbské Pleso i do Starego Smokowca wygodniej dojechać przez przejście w Łysej Polanie, natomiast do Ždiaru często praktyczny jest wariant przez Jurgów. Czas przejazdu zależy przede wszystkim od korków na Podhalu, dlatego w weekend lepiej ruszyć wcześnie rano.
Po słowackiej stronie dużą zaletą jest kolejka elektryczna łącząca ważne miejscowości pod Tatrami. Pozwala zostawić samochód w jednym miejscu i zaplanować trasę bez wracania po własnych śladach. Przy dłuższym pobycie rozważyłbym nocleg blisko stacji, bo ogranicza to problem parkingów i daje większą elastyczność.
Przed wyjazdem sprawdzam trzy rzeczy: parking, aktualne połączenia oraz działanie kolejek linowych. Wysoki sezon, weekendy i słoneczna pogoda potrafią całkowicie zmienić sytuację komunikacyjną. Rezerwacja noclegu z dala od stacji może być tańsza, ale czasem oznacza codzienną stratę kilkudziesięciu minut na dojazd i szukanie miejsca postojowego.
Sezonowość, bezpieczeństwo i zasady TANAP-u
Po stronie słowackiej działa Tatrzański Park Narodowy, znany jako TANAP. Obowiązuje tu zasada poruszania się po znakowanych trasach, a część szlaków wysokogórskich jest sezonowo zamykana, zwykle od 1 listopada do 15 czerwca. Dokładne terminy i czasowe ograniczenia mogą się zmieniać, dlatego przed wyjazdem trzeba sprawdzić komunikat parku, a nie tylko mapę w telefonie.Sezonowe zamknięcia nie są utrudnieniem wprowadzonym przeciw turystom. Chronią przyrodę w okresie zimowym i ograniczają ryzyko na trasach, gdzie zalegający śnieg, lód oraz lawiny zmieniają łatwy letni szlak w teren wymagający sprzętu. Próba obejścia zakazu może skończyć się mandatem albo realnym zagrożeniem dla ratowników.
W plecaku powinny znaleźć się buty z dobrą podeszwą, warstwa przeciwdeszczowa, ciepła bluza, zapas wody, przekąska, naładowany telefon i podstawowa apteczka. Nawet latem wysoko w górach temperatura może spaść gwałtownie, a mgła potrafi ograniczyć widoczność w kilka minut. Ja zawsze zakładam, że zejście zajmie dłużej niż wejście, zwłaszcza gdy trasa ma kamienne stopnie lub łańcuchy.
Przy planowaniu trudniejszych wypraw warto mieć ubezpieczenie obejmujące akcję ratunkową w górach. Na Gerlach należy dodatkowo zarezerwować przewodnika z odpowiednimi uprawnieniami. Nie jest to formalność do odhaczenia, lecz sposób na ocenę warunków i bezpieczne przeprowadzenie przez teren, którego nie da się porównać ze zwykłym szlakiem turystycznym.
Jak ułożyć wyjazd, który nie zamieni się w gonitwę
Przy pobycie na dwa dni wybrałbym pierwszego dnia Hrebienok albo Popradzki Staw, a drugiego Szczyrbskie Jezioro, Tatrzańską Łomnicę lub spokojniejszy rejon Ždiaru. Przy trzech lub czterech dniach można dodać Krywań, Rysy albo dłuższą trasę przez schroniska, ale tylko wtedy, gdy prognoza i kondycja grupy są po naszej stronie.Najlepiej nie próbować zobaczyć wszystkiego. Południowa strona Tatr wynagradza raczej uważność niż pośpiech: godzinę nad stawem, spokojny odcinek Magistrali Tatrzańskiej czy kawę po zejściu z gór. Dobrze dobrana trasa daje więcej niż ambitny cel osiągnięty kosztem bezpieczeństwa, a właśnie ta zasada sprawdza się tu niezależnie od pory roku.
